Cannabis en jongeren: risico’s en misverstanden

De discussie over cannabis en jongeren is al decennia gaande. Waar volwassenen cannabis vaak recreatief of medicinaal gebruiken, roept het gebruik onder jongeren veel zorgen op. Jongeren zijn in ontwikkeling, zowel lichamelijk als geestelijk, en juist daarom kan cannabis een grotere impact hebben. Toch bestaan er ook veel misverstanden over hoe groot die risico’s nu werkelijk zijn.

Waarom jongeren cannabis gebruiken

Jongeren experimenteren vaak met nieuwe ervaringen. Cannabis trekt aan omdat het:

• Een gevoel van ontspanning en plezier kan geven

• Sociaal aantrekkelijk is: “meedoen” met vrienden

• Wordt gezien als minder gevaarlijk dan harddrugs of alcohol

• Een imago van vrijheid en rebellie heeft

Daarnaast speelt nieuwsgierigheid een grote rol. Voor veel jongeren lijkt cannabis onschuldig, zeker in landen waar het gedoogd of legaal verkrijgbaar is.

Risico’s van cannabis voor jongeren

Hoewel cannabis in vergelijking met sommige andere middelen minder schadelijk lijkt, zijn er voor jongeren duidelijke risico’s.

Ontwikkeling van de hersenen

De hersenen zijn pas rond het 25e levensjaar volledig ontwikkeld. THC kan die ontwikkeling beïnvloeden. Dit kan leiden tot:

• Problemen met geheugen en concentratie

• Verminderd leervermogen

• Moeilijker plannen en beslissingen nemen

Kans op verslaving

Jongeren lopen een groter risico op afhankelijkheid. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 1 op de 6 jongeren die cannabis regelmatig gebruiken, een vorm van verslaving ontwikkelt.

Psychische klachten

Bij sommige jongeren kan cannabis het risico vergroten op angst, depressie of zelfs psychoses. Vooral wie al een psychische kwetsbaarheid heeft, is gevoeliger voor deze effecten.

Schoolprestaties en motivatie

Regelmatig gebruik kan leiden tot slechtere schoolprestaties en motivatieproblemen. Het bekende stereotype van de “luie stoner” is overdreven, maar voor sommige jongeren is dit helaas wel realiteit.

Misverstanden over cannabis en jongeren

Naast de reële risico’s bestaan er ook veel misverstanden die het beeld vertroebelen.

“Cannabis is onschuldig”

Hoewel cannabis geen dodelijke overdosis veroorzaakt zoals sommige andere drugs, betekent dat niet dat het onschuldig is. Vooral voor jongeren zijn de effecten op hersenontwikkeling niet te onderschatten.

“Het is natuurlijk, dus veilig”

Dat iets uit een plant komt, wil niet zeggen dat het zonder risico is. Tabak en alcohol komen ook deels uit natuurlijke bronnen en zijn allesbehalve veilig.

“Iedereen doet het”

Niet alle jongeren gebruiken cannabis. Sterker nog, het merendeel doet dat niet. Uit onderzoeken blijkt dat slechts een minderheid regelmatig blowt. Het idee dat het “normaal” is, is dus vooral een groepsillusie.

“Cannabis is minder erg dan alcohol”

Sommige jongeren zien cannabis als een gezonder alternatief voor alcohol. Hoewel alcohol ook schadelijk is, werkt het anders in het lichaam. Beide middelen hebben risico’s en zijn niet zonder gevolgen, zeker niet bij intensief gebruik.

Het belang van voorlichting

Goede en eerlijke voorlichting is cruciaal. Jongeren prikken snel door overdreven bangmakerij heen. Realistische informatie helpt beter bij het maken van keuzes. Belangrijke boodschappen zijn:

• Begin niet te jong met experimenteren

• Gebruik met mate en niet dagelijks

• Vermijd cannabis als er psychische klachten of familiegeschiedenis van psychoses zijn

• Let op de sterkte van het product: moderne cannabis kan veel hogere THC-gehaltes bevatten dan vroeger

De rol van ouders en omgeving

Ouders en begeleiders spelen een belangrijke rol in hoe jongeren omgaan met cannabis. Open gesprekken, zonder taboes, helpen jongeren om bewuste keuzes te maken. Strenge verboden zonder uitleg werken vaak averechts. Jongeren leren het meest van eerlijke informatie, gecombineerd met duidelijke grenzen.

Cannabis en de wet

In veel landen geldt cannabisgebruik onder de 18 of 21 jaar als illegaal. Toch komen jongeren er relatief makkelijk aan, vooral in landen met een gedoogbeleid. Dit zorgt voor spanningen tussen beleid en praktijk. Voor beleidsmakers ligt hier een uitdaging: hoe zorg je dat jongeren beschermd blijven, zonder dat ze juist méér aangetrokken worden door het verbod?

Preventie en alternatieven

Naast voorlichting zijn er ook alternatieven die jongeren kunnen helpen om minder naar cannabis te grijpen:

• Sport en beweging om stress te verminderen

• Creatieve activiteiten om nieuwsgierigheid en uitdaging te prikkelen

• Sociale programma’s die alternatieven bieden voor “verveling blowen”

Een gezonde leefstijl kan cannabis minder aantrekkelijk maken.

Risico’s erkennen, misverstanden doorprikken

Cannabis en jongeren zijn een risicovolle combinatie. De hersenen zijn nog in ontwikkeling en dat maakt jongeren gevoeliger voor de negatieve effecten. Verslaving, psychische klachten en motivatieproblemen liggen op de loer. Tegelijkertijd is cannabis niet het monster dat sommige campagnes schetsen. Het is belangrijk om risico’s eerlijk te benoemen, zonder overdreven bangmakerij.

Voorlichting, open gesprekken en een gezonde leefomgeving zijn de beste wapens tegen problematisch gebruik. Zo kunnen jongeren leren verstandige keuzes te maken – met of zonder cannabis.